آنچنان که در روایات اساطیری و هات های اوستا آمده است، هوم نیز در قالب ایزد گیاه اغلب بر بالای کوه ها و دور از مردم قرار دارد و حضور ایزدیِ او، روی زمین در گیاهِ تقدیس شده ای، که به طور طبیعی در کوهها می روید، آشکار است.» (دادور و منصوری، ۱۳۸۵: ۱۰۸) «از دیگر ویژگی های هوم در اساطیر روحیه ظلم ستیزی و مبارزه با نابکاران و ستمکاران است. در نیایش های هات نهم نیز از او خواسته می شود برای پیکار با اژدهای زردِ سهمگینِ زهرآلود که پیروان راستین را از بین می برد، آماده شود. اگرچه او مردی عابد معرفی می شود ولی همانند شیر، جنگنده و مبارز است. به جای زنار، کمند دارد و با همین کمند افراسیاب را که از صورت های اهریمنی شاهنامه است، گرفتار می کند. هوم در اوستا با فرمانروای ستمکار به مبارزه می پردازد و در شاهنامه نیز پس از اشاره به بیدادگری های افراسیاب، هوم او را به بند می کشد:
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

پس هوم در اساطیر، ارزش والایی دارد.» (همان: ۱۰۹) «هوم نیرویی اهورایی است و از وظایف او مبارزه با نیروهای اهریمنی و نابود کردن آنها است. او از بین برنده ی اهریمن و نمودهای آنست. در شاهنامه نیز هوم خود را نابود کننده ی ریشه ظلم در جهان معرفی می کند:

خدایان در اساطیر از آفریده های مینوی اهورامزدا به شمار می آیند که از همه آفریده های مادی او برترند. از این رو نیروی عقلی و جسمی خدایان فرا انسانی است. هوم نیز از ایزدان تواناست که بازتاب برتری او در شاهنامه به خوبی مشهود است.
هوم در شاهنامه از بودنی ها آگاه است. افراسیاب را نمی کشد؛ زیرا می داند مرگ او به دست کیخسرو است. آگاهی داشتن از آنچه که اتفاق خواهد افتد از ویژگی های ایزدی است. در پیش گویی های هوم نشانی از افزارهای ستاره شناسی منجمان نیست، بلکه با توان و دانش ایزدی از بودنی ها آگاه است.» (همان: ۱۷۲):

درمان بخشی هوم در شاهنامه
همان طور که در قبل ذکر شد هوم رمزی از استقامت است و نمادی از خاصیت درمانی نیز دارد که آقایان موسوی و مددی اشاراتی زیبا در شاهنامه به آن دارند و آورده اند که «نخستین نمود درمان بخشی هوم در شاهنامه در تولد رستم دیده می شود. رودابه به دلیل بزرگی جثه رستم نمی تواند او را به دنیا آورد، از این رو مرگ را در برابر خود می بیند. زال چاره را در احضار سیمرغ می داند. سیمرغ برای به دنیا آمدن رستم، دستور به شکافتن تهیگاه رودابه می دهد:

جناس درفعلهای « أغارا » و « أثارا »
۸- یتداعی إذا تسلّط وعدٌ أو وعیدٌعلیه عندَالعوادی (همان ، ص۳۲۸)
به هنگام چیره شدن وعده و تهدید دشمنان برعلیه او ، در انظار آشکار می شود ( خود را مخفی نمی کند ).
جناس در اسمهای « وعدٌ » و « وعیدٌ »
۹- وَرأی التحیّرُ فی التخیُّرسُبّه ففدی کرامتـه ( سته أشهر ) (همان ، ص ۳۳۰)
و شک و تردید در گزینش این راه را ننگ و رسوایی دانست پس کرامتش را فدای آن شش ماه کرد .
جناس در اسمهای « التحیّر » و «التخیُّر»
۱۰- فرَحُ الربیعِ لِمَن لهُ أرضٌ وَ لیس لِمَن یبیعُ ( همان ، ص۳۴۱)
شادی بهار برای کسی است که سرزمینی دارد نه از آن کسی که وطنش را می فروشد .
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

جناس در کلمات « الربیعِ » و « یبیعُ »
۱۱- وَ جلالُ الودیان ملءُ الحنایا وَ جمالُ الجبال ملءُ العیون (همان، ص ۳۶۶)
و شکوه دره ها درپر بودن پیچهایش از گیاه و سبزه و زیبایی کوهها در پر بودن چشمه ها از آب است.
جناس در اسمهای « جلالُ » و « جمالُ »
۱۲- فالنّفسُ بین تهیّبٍ مما تری و تلهّبٍ ، فاحترتُ فی أمرهـا (همان، ص ۳۷۵)
و نفس در میان وحشت و سوختن از آنچه می بیند قرار دارد و من در کارش حیرانم .
جناس در اسمهای « تهیّبٍ » و « تلهّبٍ »
۱۳- هی َ ریحانه قلبی لیتهــا کانـت بقربــی (همان ، ص ۳۸۱)
او گیاه خوشبوی قلب من است ، ای کاش در کنارم بود .
جناس در اسمهای « قلب » و « قرب »
۱۴- هواکِ أصبح نسیّاً کلوعتــــی منسیّــــاً (همان، ص ۴۱۹)
عشق تو همانند سوز و گداز من فراموش شده است .
جناس در اسمهای « نسیّاً » و « منسیّا »
۱۵- لم یُطق شبلُکَ ضیماً سیدی فاستمِع للعذر قبـلَ العـذل (همان، ص ۴۸۵)
سرورم بچه شیر تو طاقت ظلم را ندارد ، پس به عذر خواهی قبل از سرزنش گوش فرا ده .
جناس در اسمهای « عذر » و « العذل »
۱۶- ذکری الهادی ، وَ الأمجادِ ملءُ الوادی ، وَالأنجــاد ( همان ، ص ۵۰۹)
یاد و خاطره آن هدایت کننده و افتخاراتش تمام دره ها و کوهها را پر کرده است .
جناس در اسمهای « الأمجادِ » و « الأنجاد »
۱۷- نستقی مِن الرّدی وَ لَن نکونَ لِلعدی کالعبید ( همان، ص۵۱۲)
از مرگ می نوشیم و هرگز برای دشمن چون برده نمی شویم .
جناس در اسمهای « الرّدی » و « العدی »
۱۸- لا نُرید بل نعید مجدنا التلید ( همان، ص۵۱۲)
زندگی ذلیلانه رانمی خواهیم ، بلکه مجد و بزرگی اصیل و کهن را باز می گردانیم .
جناس در فعلهای « نُرید » و « نعید »
۱۹- إنّ العمَل یُحیی الأمَل ( همان، ص۵۱۹)
همانا کار و تلاش امید را زنده می کند .
جناس در اسمهای « العمَل » و « الأمَل »
۲۰- إنّ الهمَم تبنی الأمَم خیرَ الشِیَم ( همان، ص۵۲۰)
همانا همتها از ملتها بهترین خصلتها را می سازند .
جناس در اسمهای « الهمَم » و « الشِیَم »
ب ) طباق
که به آن مطابقه ، تطبیق و تضاد نیز گفته می شود ، در لغت به معنای موافقت و مطابقت است
ودراصطلاح ، جمع بین شیء با ضدش درکلام یا دریک بیت شعر است مانند جمع شب و روز
، سفید و سیاه … .
طباق به چهار صورت می آید :
۱- بین دو اسم : مانند : « وَ تحسبُهُم أیقاظاً وَ هُم رُقود » ( کهف: ۱۸)
۲- بین دو فعل : مانند : « وَأنّهُ هوَ أضحکَ وَأبکی و أنّهُ هوأماتَ وَ أحیا » ( النجم : ۴۳و۴۴)
۳- بین دو حرف : مانند : « وَ لَهُنَّ مثلُ الّذی علیهنَّ بالمعروفِ » ( البقره : ۲۲۸)
۴- بین اسم و فعل : مانند : « رَبِّ أرِنی کیفَ تحیی المَوتی » ( البقره : ۲۶۰ )
طباق به دودسته تقسیم می شود :
۱- طباق ایجاب : که در آن معانی متضاد با لفظ مثبت ذکـر می شونـد ، مانند مثالهـای مذکور.
۲- طباق سلب : کـه درآن معانی متضاد با لفظ منفی آورده می شونـد . مانند : « ثمَّ لا یَموتُ

• راه دسترسی شخصی به خداوند را ارائه می‌دهد،

• برتشریک مساعی تکیه می‌کند،

• ظرفیت‌های انسانی را ارج می‌نهد،

• احساسات انسان را ارزشمند می‌شمرد،

• براندیشه‌های شهودی و تکانشی انسان ارزش می‌نهد،

• از نیروی تفکر مثبت استفاده می‌کند،

• نظری الهی به محیط و بوم دارد،

• • • برای بی گناهی و مظلومیت و اعتماد و حیرت کودک گونه ارزش قایل است،

  (( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

• در پی بازیافتن ارزش، معنا و خوبی در انسان و طبیعت است،

• برتعادل و هماهنگی تاکید دارد.

۲-۱-۲-۶- انواع معنویت
در مروری که تویگ، وایلد، و براون^[۱۸۳] (۲۰۰۱) انجام دادند، انواع معنویت را اینگونه بر شمرده اند:
الف) مذهبی^[۱۸۴]
ب) غیر مذهبی (سکولار)^[۱۸۵]
ج) متافیزیکی (ماورایی)^[۱۸۶]
الف) معنویت مذهبی یا سنتی: این نوع از معنویت تلاش میکند که ارتباط با خدا را توصیف کند، در ذهن بسیاری از افراد، تعریف مفهوم معنویت، رنگ و بوی مذهبی دارد (جاگرز و اسمیت^[۱۸۷]، ۱۹۹۶، کلی^[۱۸۸]، ۱۹۹۵؛ اشنایدرز^[۱۸۹]، ۱۹۸۶؛ اسپوهن^[۱۹۰]، ۱۹۹۷؛ به نقل از تویگ، وایلد و براون، ۲۰۰۱، جلالی، ۱۳۸۶). در برخی موارد، مذهب را به شکل‌های دیگری نیز تعریف کرده‌اند: یک اعتقاد و نگرش (جیمز^[۱۹۱]، ۱۹۰۲) ؛ جستجوی معنا در زندگی (فرانکل، ۱۹۷۵، کینگ و نیکل^[۱۹۲]، ۱۹۹۹)، یا تمایل به داشتن تماس بیشتر با وجودی متعالی (آلپورت^[۱۹۳]، ۱۹۸۶)، آلپورت همچنین اعتقاد داشت که افراد نیاز دارند تا تجاربشان را با دیگران شریک شوند و آنها این کار را از طریق به مشارکت گذاشتن آیین و مناسکشان انجام میدهند.
معنویت سنتی (مذهبی) از آیینها، احکام، مناسک نوشته شده (ادیان)، پیروی میکند که توسط روحانیون یا متخصصین دینی دیگر و مؤسسات آنان تعیین میشود. لیبی^[۱۹۴] (۱۹۹۴؛ به نقل از تویگ، وایلد، و براون، ۲۰۰۱) مذهب سنتی را اینگونه تعریف می‌کند: “سنتهای رسمی و تشریفاتی است، که در پس آن ساختاری نظامدار از عقاید و فعالیتها قرار دارد و بوسیله گروه برگزیدهای از متخصصین مذهبی، پرورش مییابد” (همان).
ب) معنویت متافیزیکی (ماورائی یا معنویت عصر بازگشت): که، به ارتباط بشر با قدرتی بزرگتر از خود میپردازد. این نوع معنویت ساختار خاصی ندارد و ا صول خود را از نظرات مردم معمولی تا متخصصان دینی و بعضی شعائر مذهبی گرفته است. ارتباط با قدرت بزرگتر از خود، میتواند تحت عنوان ارتباط با جهان هستی یا هر قدرت برتر دیگری باشد. در این نوع معنویت تأکید بر این است که هر چیزی یک فرایند پیوسته و اتصالی دارد. گروهی از طرفداران این نوع معنویت، طبیعت را به عنوان مکانی مقدس میبینند؛ جائی که فرد میتواند حضور ابدیت را در آن درک کند. گروه‌های دیگر مانند، گروه های معتادان گمنام است. شعارهایی در مورد رها کردن خود و در عوض آن اتصال با ماهیت ماورایی، مثل شعار “رها کن و به خدا بسپار^[۱۹۵]” در برنامه ۱۲ قدم^[۱۹۶] دیده میشود (جلالی، ۱۳۸۶).
ج) معنویت انسانگرا (روانشناسانه): اولین روان شناسانی که در مورد مذهب مطلب نوشتند، تمایزی را بین معنویت و مذهب قائل نمی‌شدند. اما کاملاً آشکار بود که تمایلی به حمایت از تعریفی که از مذهب شکل گرفته بود نداشتند (آلپورت، ۱۹۶۸، جیمز، ۱۹۰۲؛ یونگ، ۱۹۳۲؛ واتز^[۱۹۷]، ۱۹۷۲؛ به نقل از تویگ، وایلد و براون، ۲۰۰۱).
آشکار بود که این نویسندگان، به تجربه شخصی مذهب اشاره میکنند که میتواند از نظریات متخصصین دینی و کلیسا، مجزا باشد. بطور مثال، اعتقاد و نگرش به قوانین معنوی نادیدنی و جستو بدنبال “یگانهای” که واقعیتی نادیدنی دارد (جیمز، ۱۹۰۲) و یا جستجو برای وابستگی به واقعیت کلی (آلپورت، ۱۹۶۸). کارشناسان این حوزه به روشنی بیان کردند که واژه “مذهب” بایستی علاوه بر خدایی که جهان هستی را کنترل میکند، به سایر ابعاد آن نیز توجه کند (فروم^[۱۹۸]، ۱۹۶۷). در واقع بایستی بتوان مذهب را از بین دو تعریف «جستجو برای معنا به سمت واقعیت» و «نظامی رسمی از آیینها، احکام، و مناسک» (فروم، ۱۹۶۷؛ به نقل از تویگ، و ایلد، و براون، ۲۰۰۱) تمیز داد.
طرفداران این نوع معنویت معتقدند که معنویت بوسیله ذهن و قلب انسان ساختار گرفته است (کلی، ۱۹۸۵) و به نظر آنها ارزشهای معنوی ذاتی بوده و وابستگی به یک مذهب خاص ندارند.
مایکلی^[۱۹۹]، سوکن و بلچر^[۲۰۰] (۱۹۹۲) معتقدند که معنویت به ۳ شکل مرتبط با مذهب تجلی می‌یابد:
۱- فعالیتهای مذهبی منسجم ۲- فعالیتهای مذهبی سازمان نیافته ۳- ایمان
۲-۱-۲-۷- رویکردهای مختلف به معنویت
در این قسمت به نظریات مختلف (جامعه شناختی، روانشناختی ، فلسفی و …) در مورد معنویت اشاره می‏شود که نمود بیشتری در زندگی روزمره انسان دارند.
ویلیام جیمز:هر کنکاشی در زمینه تجربه عرفانی و مذهبی با مراجعه به اثر بزرگ و مهم ویلیام جیمز، یعنی کتاب انواع تجربه‌های مذهبی^[۲۰۱] (۱۹۱۰) کامل می شود. جیمز به این مطلب اشاره دارد که واژه‌های عرفان و عرفانی بودن، معمولاً از کلماتی هستند که صرفاً باعث سرزنش کردن گویندگان می‌شوند. وی چهار خصوصیت مهم را برای تجربه عرفانی بر می‌شمارد:
۱- غیر قابل توصیف بودن^[۲۰۲]: حالات عرفانی تنها به تجربه می‌آیند و غیر قابل توصیف هستند.
۲- عقلانیت^[۲۰۳]: تجربه‌های عرفانی، به دانش و بینش نسبت به عمق حقیقت مربوطند و فراتر از ذهن عادی هستند.
۳- گذرا بودن^[۲۰۴]: این حالات زودگذر هستند و تجربه آنها معمولاً حداکثر بیش از سی دقیقه به طول نمی‌انجامد.
۴- فعل پذیری^[۲۰۵]: معمولاً در طول این رویداد عرفانی، تجربه کننده به صورت منفعل در می‌آید (وست، ۱۹۸۳).
فروید: فروید آشکارا، نیاز نوع بشر به مذهب را به تجربه‌های اولیه دوران کودکی مربوط می‌داند: « نیازهای مذهبی عمدتاً از درماندگی طفل و در نتیجه ابراز نیاز و علاقه او به پدر نشأت می‌گیرد و این رابطه‌ای است غیر قابل انکار» (فروید، ۱۹۶۳). او مذهب را به عنوان ارائه کننده توجیهاتی دروغین برای ابهامات زندگی تلقی می‌کند، خداوند بخشنده، نقش پدر را ایفا می‌کند و مردم می‌توانند در هنگام دعا از او حاجت بطلبند.
در آغاز (۱۹۶۳) فروید در برابر ادعاهای مربوط به تجربه‌های معنوی، موضع بی طرفی اتخاذ کرد و گفت: «من نمی‌توانم این احساسات اقیانوس گونه را در خود کشف کنم» (۱۹۶۳). هرچند این موضوع باعث نشد که وی وجود این تجربه‌های معنوی را در دیگران انکار کند اما آنها را به عنوان ریشه اصلی نیازهای مذهبی قلمداد نمی‌کرد. این احساسات “اقیانوس گونه” را عجیب می‌دانست و آنها را، “اصلاً با بافت روان شناسی ناهمخوان می‌شمرد“.
فروید عقیده داشت که ریشه احساساتی از این دست را می‌توان در دوران کودکی یافت، زمانی که کودک خود را مجزا از جهان نمی‌بیند. به نظر فروید، تنها تجربه غیرآسیب شناختی در بزرگسالی و در از دست دادن حد و مرز شخصی، هنگامی اتفاقی می‌افتد که دو فرد بزرگسال عاشق یکدیگر می‌شوند. در نتیجه، هر تجربه دیگری از قبیل تجربه‌های معنوی که حد و مرز وجودی انسان را از بین می‌برد، در نظر او یک پدیده نابهنجار محسوب می‌شود (وست، ۲۰۰۰).
در هر صورت، فروید نگرشی بی اعتنا به معنویت و تجربه‌های معنوی دارد، اما دیدگاهش در مورد مذهب از این هم منفی‌تر است. نویسندگان زیادی هم پیرو سنت‌های روانکاوی و روان پویایی هستند، اما نظرشان درباره بخش معنوی زندگی مثبت است (به عنوان مثال، نگاه کنید به فاسکت و جاکوبز^[۲۰۶]، ۱۹۸۹، فرانکل^[۲۰۷]، ۱۹۷۸، گان تریپ^[۲۰۸]، هرمان^[۲۰۹]، ۱۹۸۷، یونگ، ۱۹۶۷، سیمینگتون^[۲۱۰]، ۱۹۴۴).
یونگ:یونگ مذهب را نه بر اساس ایمان و اعتقاد، بلکه بر حسب تجربه، در نظر می‌گرفت: اصطلاح مذهب به نگرشی اشاره دارد که مختص هشیاری تغییر یافته بر اثر تجربه به ماورالطبیعه (نامینوسم) است (وست، ۲۰۰۰).
یونگ با تائید واقعیت روانی نیاز معنوی یا مذهبی در نوع انسان می‌گوید: رنج هر فرد روان رنجور را در نهایت می‌باید به عنوان رنجی برای روح او به شمار آورد که هنوز معنای خود را در نیافته است (یونگ، ۱۹۵۸). به این ترتیب، یونگ برخلاف نظر فروید تجربه‌های معنوی و روحی را به عنوان جنبه‌های بالقوه سالم و سلامت از هستی انسان در نظر می‌گیرد.
وی یکی از پیشگامان اولیه رویکرد تحلیل گری است که معنویت و مذهب را در تحلیل خود گنجانده است. یونگ بر سر درخانه اش این جمله یونانی را حک کرده بود، “خداوند حاضر خواهد بود، چه او را فرا خوانیم و چه او را فرا نخوانیم” (به نقل از وست، ۱۹۸۳).
آلپورت^[۲۱۱] :آلپورت معتقد بود که ما می‌توانیم موضع مذهبی افراد را براساس دو نوع نگرش طبقه بندی کنیم: افرادی که مذهب آنها ناپخته و بیرونی است و افرادی که مذهبی پخته و درونی دارند. افرادی که دارای مذهبی بیرونی هستند، از مذهب به نفع خود بهره می‌برند… گرایش کم عمق فرد به یک مذهب یا فرقه خاص، توسط خود او و به طور انتخابی شکل می‌گیرد تا نیازهای بدوی او را ارضا سازد… در مذهب بیرونی، توجه فرد به سوی خدا معطوف می‌شود، اما باز هم این توجه شامل صرف نظر کردن از خود نمی‌شود (آلپورت و راس^[۲۱۲]، ۱۹۷۴)، اما در مقابل مردمانی که دارای مذهبی درونی هستند، انگیزه اصلی خود را در مذهب جستجو می‌کنند و با پیوستن به مذهب یا فرقه‌ای خاص، در تلاش درونی سازی مذهب و پیروی کامل از آن هستند (وست، ۲۰۰۰) که دسته دوم ویژگی‌های افراد معنوی را دارا می‌باشند.
معنویت در نظریه رفتارگرایی- شناختی
رفتارگرایی به جای تمرکز برفرایندهای درونی همچون رویاها، تخیلات و تکانه ها، بر رفتار قابل مشاهده انسان و نحوه تغییر آن تمرکز دارد، پس رویکردهای رفتاری شناختی در درمان، کمتر می‌توانند در زمینه معنویت سخنی داشته باشند (روان^[۲۱۳]، ۱۹۹۳). با این حال، اخیراً پیشرفت هائی در این زمینه صورت گرفته و از درمان شناختی _ رفتاری دارای محتوای مذهبی، با موفقیت استفاده شده است. این نوع درمان، بخصوص در مورد مراجعانی که گرایش‌های مذهبی داشتند موفقیت آمیز بوده است (پین^[۲۱۴] و همکاران، ۱۹۹۲).
انسان گرایی
بیشتر متخصصان انسان گرا از یک مدل کلی پیروی می‌کنند که برمبنای آن، افراد به عنوان موجوداتی فیزیکی، هیجانی، عاطفی و معنوی در نظر گرفته می‌شوند. در نتیجه معنویت و تجربه‌های معنوی نیز پذیرفته شده است و حتی به عنوان پدیده قابل اکتشاف، از آنها استقبال می‌شود. اما باید اذعان نمود با توجه به اینکه در برنامه‌های آموزشی درمانگران انسان گرا مسایل معنوی و فرافردی به صورت سطحی مطرح می‌شود و این برنامه‌ها، معمولاً نظام مند و طرح ریزی شده نیستند و در نتیجه، واکنش به معنویت مراجع نیز معمولاً به شخص درمانگر بستگی دارد (روان، ۱۹۹۳).
روان شناسی فرافردی
مازلو روانشناسی فرافردی را به عنوان ” مکتبی که درباره تجربه‌ها و ارزش‌های متعالی بحث می‌کند ” توصیف کرده است (گست^[۲۱۵]، ۱۹۸۲). این مکتب، مراجعان را بر می‌انگیزد تا با “خود برتر“^[۲۱۶] خویش تماس حاصل کند (خود برتر اصطلاحی است که آساگیولی به جای واژه روح از آن استفاده می‌کند).
یکی از دانشمندان این مکتب کن ویلبر^[۲۱۷] است. وی معتقد است که فراتر از مرحله وحدت بدن و ذهن که از بالاترین مراحل رشد درمانگری غیر مذهبی محسوب می‌شود، می‌توان قلمرو معنویت را تجربه کرد. او این قلمرو را به سه سطح تقسیم می‌کند که عبارتند از سطح روحی^[۲۱۸]، سطح دقت و ظرافت^[۲۱۹]، و سطح علّی^[۲۲۰]. ماوراء این سطوح، سطح نهایی است که آن را آتمن^[۲۲۱] می‌نامند و ویلبر معتقد است که این سطح شامل کلیه تجربه‌های بشر می‌شود.
رویکردهای علوم اجتماعی به معنویت
یکی از مهمترین رویکردها در باب معنویت رویکرد جامعه شناختی می باشد. آنگونه که به طور مفصل در این نوشتار شرح داده شد مبحث معنویت در سالهای اخیر به صورت خاص به یکی از موضوعات جامعه شناختی تبدیل شده است. خصوصاً با در نظر گرفتن بروز و ظهور جریان های معنوی گرایی جدید که گاهاً با عنوان عرفان های نو ظهور نیز از آن یاد می شود. البته باید دانست که این جریانها تنها بخشی از مباحث مربوز به معنویت در رویکردهای جامعه شناختی را شامل می شوند.
رویکردهای علوم اجتماعی به معنویت و مذهبی بودن تنزل از حیطه تمرکز بر ارزش عملکردی مذهب به تمرکز بر ماهیت و محتوای تجربه‌های روحانی و مذهبی را به همراه داشته است (پترسون و سلیگمن، ۲۰۰۴). در سنت‌های کارکردی واگرا، بعضی از دانشمندان نقش موسسات مذهبی و دینی در گسترش و نگهداری ارزش‌هایی که باعث ترویج طبقه اجتماعی مربوطه می‌شوند را توصیف کرده‌اند (دورکیم^[۲۲۲]، ۱۹۱۵).
در تعدادی از نوشته‌های علوم اجتماعی اصطلاح معنویت و مذهبی بودن بحث‌های مشابهی داشته است. به هرحال، مطالعات اخیر نشان می‌دهد که بعضی از افراد تفاوت ذاتی بین معنویت و مذهبی بودن قایل می‌شوند (ماتیس^[۲۲۳]، ۲۰۰۰، زینباور^[۲۲۴]، ۱۹۹۷).
از آنجایی که در این پژوهش از نظریات جامعه شناسی جهت تبیین موضوع استفاده می شود در بیان رویکردهای جامعه شناختی به همین میزان اکتفا می شود.
معنویت در اسلام
دین اسلام بی‏تردید از ادیان الهی و مطابق با آموزه های اسلامی، آخرین برنامه ارسالی از سوی خدا به بندگان می‏باشد. طراحی و ساختار این دین به گونه‏ای است که معنویت درسراسر آن به چشم می‏خورد. در اینجا مناسب است مؤلفه‏های معنویت با توجه به منابع اسلامی طرح شود و تعریفی از نگاه اسلامی ارائه دهیم. پیش از سخن گفتن درباره مؤلفه‏های معنویت، بیان این نکته ضروری است که موضوع یا محل معنویت، انسان است. معنویت حالتی از مجموعه حالت‏های آدمی است که در برخی مواقع به آن دست می‏یابد. ظاهراً حالت‏های معنوی یا آنچه را افراد از آن به حالت‏های خاص یاد می‏کنند، برای همه به صورتی پدید می‏آید. به عبارت دیگر، انسان ظرفیت روی آوردن، ایجاد، یا رسیدن به این حالت‏ها را دارد. ولی مهم آن است که بتوان درباره انبوه حالت‏هایی که از آن به نام معنویت یاد می‏شود، یا ابزاری که برای وصول به آن در نظر گرفته می‏شود، حالت‏ها و ابزارهای مناسب را انتخاب کرد.
مؤلفه‏های معنویت در اسلام
خدا: آغاز و پایان معنویت در اسلام به خدا ختم می‏شود. اولین قدم در معنویت اسلامی، پذیرش موجودی برتر و تأثیرگذار تام در زندگی انسان و عالم هستی می‏باشد. بدون اعتراف اجمالی به چنین واقعیتی، معنویت اسلامی شروع نمی‏شود. در قرآن می‏خوانیم: (هُوَ الْأَوَّلُ وَالْآخِرُ وَالظَّاهِرُ وَالْبَاطِنُ وَهُوَ بِکُلِّ شَی عَلِیمٌ) (حدید: ۳)، آیات اول سوره عصر نیز آغاز حرکت انسان را به نحو صحیح بیان می‏کند که با ایمان به خدا شروع می‏شود و با خصوصیات ویژه‏ای پایان می‏یابد. برخی خصوصیات آن به طور پراکنده در متون دینی نظیر قرآن و روایات آمده است. مثلا، در قرآن ویژگی‏هایی برای خدا ذکر شده که انسان در سیر معنوی خود دقیقا به مفاد آن‏ها علم پیدا می‏کند، به گونه‏ای که دیگر تردید در وجود او باقی نمی‏ماند. ویژگی‏های روانی او نیز صورتی خاص می‏یابد، به گونه‏ای که هیچ امری در زندگی او را از یاد خدا باز نمی‏دارد، نفس آرام می‏شود و دیگر دغدغه‏ای سراغ او نمی‏آید. اینکه خدا فرموده: ” ما از رگ گردن به تو نزدیک‏تریم"، چنین رابطه‏ای را در عالی‏ترین حدّ ممکن درک می‏کند و صفات جمال و جلال خدا را می‏فهمد و تسلیم محض می‏گردد و سؤالی برایش باقی نمی‏ماند؛ یعنی از آن نقطه‏ای هم که حضرت ابراهیم فرمود: خدایا به من نشان بده که چگونه مردگان را زنده می‏کنی، می‏گذرد و در مسیر مستقیم با سرعت وصف‏ناپذیر در محضر خدا به حرکت در می‏آید. بی‏تردید بهترین ویژگی‏های انسان کامل همان است که در زندگی‌ائمه‌ (دوازده امام) در شرایط مختلف نمودار گشت؛ مانند آنچه از پیامبر اسلام (ص)، علی (ع) و اولاد معصوم او سراغ داریم که به تفصیل از آن بحث شده است.
وساطت: معنویت در اسلام به ویژه در میان شیعیان، حداقل در برخی مراتب آن، بدون واسطه میسّر نیست. کسانی هستند که می‏پرسند وجود اشیا یا اشخاصی که نقش واسطه را بین انسان و خدا دارند، در زندگی انسان چه نقشی دارند؟ آیا اگر کسی در جایی بنشیند و همواره تلاش کند به یاد خدا باشد و بگوید: من می‏دانم خدا هست و از طرفی می‏دانم هدف تمام برنامه‏هایی را که خدا فرستاده یاد خودش می‏باشد، من نیز به یاد خدا هستم، بنابراین چیز دیگری لازم ندارم، آیا معنویت مطلوب در اسلام به این‏صورت تحقق پیدا می‏کند؟ به راستی چرا در اسلام گروهی پیدا شده‏اند و معتقدند بدون پیامبر و امام معصوم نمی‏توان به نهایت مطلوب انسانی دست یافت؟ اینکه امام رضا (ع) فرمود: من از شروط کلمه «لاالهَ الاالله» هستم، دقیقا به چه نکته مهم روان‏شناختی انسانی اشاره می‏کند؟ بعید است که کلام حضرت از یک واقعیت ارتباطی در نفس الامر حکایت نکند. به عبارت دیگر، اگر کسی «یا خدا» را بدون توجه به معارف محمدی و علوی بگوید، آیا در مسیر صحیح سیر به سوی خداوند قرار دارد یا خیر؟ در اینجا به نکته‏هایی اشاره می‏کنیم تا قدری بحث بیشتر روشن شود:

۳

متوسط

۴

زیاد

۵

خیلی زیاد

پرسشنامه طراحی شده برای جمع آوری نظرات پیرامون موضوع تحقیق به شرح زیر می‌باشد:
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

الف) طراحی قسمت جمعیتی: جهت دریافت اطلاعات فردی مربوط به پاسخ دهنده شامل جنسیت، سن، مدرک تحصیلی، عنوان شغلی، سابقه کار
ب) طراحی سؤالات اصلی تحقیق
در این پژوهش برای اعتبار علمی و افزایش روایی محتوایی پرسشنامه از ابزارهای زیر استفاده شده است:
۱- بررسی و مطالعه پرسشنامه‌ها و سؤال‌هایی که در تحقیقات مشابه مورد استفاده قرار گرفته اند.
۲- مطالعه مقالات و کتب متعدد در رابطه با موضوع مدیریت زنجیره تأمین سبز، محرکه‌ها و عملکردهای آن
۳- جویا شدن نظر خبرگان و افراد صاحب نظر و اخذ راهنمایی از آنان در رابطه با شاخص‌های تحقیق.
(سؤالات پرسشنامه در پیوست “الف” قابل مشاهده می‌باشد.)
۳-۹- روایی و پایایی تحقیق
۳-۹-۱- روایی (اعتبار):
مقصود از روایی آن است که وسیله اندازه گیری بتواند خصیصه و ویژگی مورد نظر را اندازه بگیرد. اهمیت روایی از آن جهت است که اندازه گیری‌های ناکافی و نا مناسب می‌تواند هر پژوهش علمی را بی ارزش و نا روا سازد. روایی اصطلاحی است که به هدفی که آزمون برای تحقق بخشیدن به آن درست شده است اشاره می‌کند. در تحقیق حاضر، از روش اعتبار یا روایی مفهومی استفاده شده است زیرا هنگامی که اعتبار تجربی امکان پذیر نباشد یا مشکل بتوان از طریق تجربی یا عملی برای یک اندازه اعتبار کسب کرد از اعتبار مفهومی استفاده می‌شود و جهت روایی صوری پرسشنامه و صحت سؤالات، با رجوع به نظر متخصصان و اساتید از روایی ابزار اندازه گیری خود، در سنجش متغیرهای تحقیق اطمینان حاصل نموده و پرسشنامه در جامعه آماری پژوهش توزیع شد.
به منظور سنجش روایی پرسشنامه ی پژوهش روش های زیر به کار گرفته شده اند:
۱- سنجش روایی محتوایی: قبل از اقدام به پاسخ‌گویی به پرسشنامه، نظرخواهی و مصاحبه با تعدادی افراد متخصص در صنایع و در نهایت پس از تعیین نسبت اعتبار محتوای مربوط به پرسشنامه، سؤالات غیرمفید حذف گردیدند.
۲- سنجش روایی متغیرها: بعد از پاسخ‌گویی به پرسشنامه‌های ارسال شده، استفاده از تحلیل عاملی تأییدی، برای بررسی اهمیت سؤالات انتخاب شده و برای اندازه گیری متغیرها به کار می رود، به این شکل که اثر عاملی سؤالات محاسبه گردید. اگر اثر عاملی سؤالات با متغیر خود دارای مقدار t بالاتر از ۹۶/۱ باشد در این صورت این سؤال از دقت لازم برای اندازه گیری آن متغیر برخوردار است لذا می‌توان هم‌سویی سؤالات پرسشنامه برای اندازه گیری مفاهیم را در این مرحله معتبر نشان داد.
۳-۹-۲- پایایی:
ثبات و هماهنگی منطقی پاسخ‌ها در ابزار اندازه گیری را نشان می‌دهد و به ارزیابی درستی و خوب بودن ابزار اندازه گیری کمک می‌کند، به عبارتی آزمون‌هایی که از آن‌ها برای انجام تحقیق استفاده می‌شود باید در هربار استفاده نتایج یکسان و قابل اعتمادی داشته باشند. برای تعیین و محاسبه ضریب پایایی، تکنیک های متعددی وجود دارد: تکرار آزمون (بازآزمایی)، روش معادل سازی (موازی و همتا)، روش تنصیف (دو نیم کردن پرسشنامه و محاسبه همبستگی نمرات دو دسته) اشاره کرد که معروفترین آن‌ها روش آلفای کرونباخ می‌باشد. در این پژوهش، پایایی پرسشنامه یا قابلیت اعتماد آن با بهره گرفتن از روش اندازه گیری آلفای کرونباخ محاسبه شد. معمولا دامنه ضریب اعتماد این روش از صفر به معنای عدم پایداری تا مثبت یک به معنای پایایی کامل قرار می‌گیرد و هرچه عدد به دست آمده به مثبت یک نزدیک‌تر باشد قابلیت اعتماد پرسشنامه بیشتر می‌شود.
به منظور تعیین پایایی ابزار آزمون روش های زیر مورد استفاده قرار گرفتند:
روش پیش آزمون و ضریب آلفای کرونباخ: این ضریب میزان همبستگی مثبت اعضای یک مجموعه را با هم منعکس می‌کند و برحسب میانگین داخلی میان پرسش‌هایی که یک مفهوم را می‌سنجد محاسبه می‌شود و هرقدر ضریب به عدد یک نزدیکتر باشد اعتبار سازگاری درونی بیشتر است. توزیع پرسشنامه پژوهش بین افراد جامعه موردنظر و محاسبه میزان ضریب پایایی با روش آلفای کرونباخ و به کمک نرم افزار SPSS مقدار آلفای کل پرسشنامه بالاتر از ۷/۰ بود که نشان دهنده اعتبار پرسشنامه و برداشت فکری مناسب و یکسان پاسخگویان از محتوای آن بوده است.
پایایی پرسشنامه مذکور به وسیله آلفای کرونباخ محاسبه گردید که برای هریک از عوامل جداگانه محاسبه، و نتایج در جدول ۳-۳ ارائه شده است. مقادیر ضریب آلفای کرونباخ برای بخش‌های مختلف پرسشنامه استفاده شده نشان می‌دهد که این ابزار از قابلیت اعتماد لازم برخوردار می‌باشد و بیانگر پایایی پرسشنامه طراحی شده است. (ضرایب بالای ۷/۰ مناسب و قابل قبول هستند.)
جدول ۳-۳ : مقدار آلفای کرونباخ

متغیرهای تحقیق

تعداد سؤالات

آلفای متغیرها

فشار داخلی

۴

۹۳۶/۰

پژوهش حاضر یک مطالعه مقطعی از نوع توصیفی-تحلیلی بود که جهت ارزیابی و بررسی فشار مراقبتی و عوامل مرتبط با آن در مراقبین بیماران همودیالیزی انجام شد. جهت گردآوری داده ها پس از تأیید عنوان پژوهش در معاونت پژوهشی، تأییدیهی کمیتهی اخلاق اخذ گردید. سپس، پژوهشگر پس از اخذ معرفینامهی کتبی دانشکده پرستاری و مامایی شهید بهشتی و معاونت پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی گیلان و ارائه آن به مدیر و مسئول دفتر پرستاری و سرپرستار بخش همودیالیز مرکز آموزشی- درمانی رازی، در نوبت های مختلف دیالیز (صبح، ظهر، عصر، شب) و تمامی روزهای هفته، افراد واجد شرایط را به عنوان نمونهی مورد نظر پژوهش انتخاب و پس از ارائه توضیحاتی در مورد اهداف و روش تحقیق و اطمینان دادن به آنها در مورد محرمانه بودن پاسخها، ایشان را به مشارکت و مصاحبه دعوت نمود. واحدهای مورد پژوهش پس از آگاهی از اهداف تحقیق (در صورت تمایل به مشارکت در تحقیق) رضایتنامهی کتبی را جهت شرکت در تحقیق امضاء می کردند و مدتی بعد از شروع دیالیز (به منظور ثبات بیمار و اطمینان خاطر مراقب از بیمارش جهت همکاری بیشتر) پژوهشگر به صورت مصاحبه ای اقدام به تکمیل پرسشنامه ها از بیمار و مراقب می نمود . به این صورت که ابتدا با سؤال از بیمار، مراقب اصلی وی مشخص میشد و در صورت داشتن معیارهای ورود به مطالعه، پرسشنامهی مربوط به اطلاعات فردی اجتماعی بیمار و مراقب و پرسشنامهی فشار مراقبتی مراقب توسط پژوهشگر تکمیل میشد.پرسشنامه اطلاعات فردی اجتماعی بیمار با سوال از بیمار تکمیل میگردید.
روش تجزیه و تحلیل داده ها:
یافته های پژوهش حاضر هم از نوع کیفی و هم از نوع کمی بودند. فشار مراقبتی، متغیر وابسته و عوامل مرتبط (عوامل فردی اجتماعی بیمار و مراقب) متغیرهای مستقل بودند. داده های این پژوهش در یک مرحله و به صورت تک گروهی جمعآوری گردید.
متغیرهای مطرح در عوامل فردی اجتماعی بیمار شامل سن (کمی پیوسته )، جنس (کیفی اسمی )، وضعیت تأهل (کیفی اسمی )، تحصیلات (کیفی رتبه ای )، ابتلای بیمار به بیماری دیگر (کیفی اسمی )، مدت زمان دیالیز (کمی پیوسته )، سرپرست خانواده بودن (کیفی اسمی )، توان بیمار در انجام کارهای شخصی(کیفی اسمی، )، میزان نیاز بیمار به مراقبت (کیفی اسمی)، تحت پوشش بیمه، سازمان اجتماعی و انجمن بیماران دیالیزی بودن (کیفی اسمی) بودند.
عوامل فردی اجتماعی مراقب شامل سن (کمی پیوسته )، جنس (کیفی اسمی )، وضعیت تأهل (کیفی اسمی)، تحصیلات (کیفی رتبه ای)، تحصیلات مرتبط با علوم پزشکی (کیفی اسمی)، نسبت با بیمار (کیفی اسمی )، مدت مراقبت از بیمار (کمی پیوسته)، مراقبت از بیمار دیگر بهجز بیمار دیالیزی (کیفی اسمی)، ابتلا به بیماری خاص یا مزمن (کیفی اسمی)، منبع درآمد خانواده بودن (کیفی اسمی)، محل سکونت (کیفی اسمی)، وضعیت مسکن (کیفی اسمی)، وضعیت اشتغال (کیفی اسمی)، متوسط درآمد ماهیانه (کمی پیوسته)، تعداد افراد خانواده (کمی گسسته)، زندگی کردن با بیمار (کیفی اسمی) بودند.
جهت بررسی معنی داری آیتم های مورد مطالعه ابزار فشار مراقبتی از آزمون باینومیال^[۵۷] استفاده شد. در این مطالعه از آنجایی که متغیرهای مورد بررسی رتبه ای بودند و بصورت (هرگز=۰ ، به ندرت=۱ ، بعضی وقتها=۲ ، بارها=۳ ، همیشه=۴) می باشند خط برش آزمون باینومیال کوچکتر مساوی ۲ و بزرگتر از ۲ در نظر گرفته شده است. تست value در آزمون باینومیال برابر با ۵۰% در نظر گرفته شده است. (هرچه از ۵۰ فاصله بگیرد معنی دار می شود. ).
از آنجاییکه طبقه بندی درصد فشار مراقبتی در گروه با فشار مراقبتی خفیف و همچنین در گروه با فشار مراقبتی متوسط از مقدار پایینی برخوردار بودند لذا برای مطالعه تعیین عوامل پیش بینی کننده این طبقه بندی تغییر کرد ؛ بطوریکه گروه فشار مراقبتی خفیف با گروه فشار مراقبتی متوسط ادغام گردید، و در نهایت به دو گروه عدم فشارمراقبتی شدید(نمرات کمتر مساوی ۴۰)، فشار مراقبتی شدید (نمرات بیشتر یا مساوی ۴۱)تقسیم شد.
( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

اطلاعات بدست آمده از نمونه های مذکور بعد از کد گذاری وارد نرم افزارآماریSPSS نسخه ۲۲ شد. برای تجزیه وتحلیل داده ها، ازروشهای آمارتوصیفی و استنباطی استفاده شد ، بدین منظور پس از جمع آوری اطلاعات نمرات فشار مراقبتی محاسبه شد.
جهت آنالیز عوامل فردی اجتماعی با فشار مراقبتی برخی گزینه های موجود در پرسشنامه با یکدیگر ادغام شدند،به این صورت که، تاهل(به دو گروه متاهل و بدون همسر تقسیم بندی شد که گزینه های مطلقه و همسر فوت کرده و مجرد با هم ادغام گردید)، تحصیلات (به سه گروه بی سواد، زیردیپلم و دیپلم و بالاتر تقسیم بندی شد که گزینه های دیپلم و تحصیلات دانشگاهی در هم ادغام گردید )، اشتغال(به سه گروه کارمند، بدون شغل و سایر تقسیم بندی شد که گزینه های کارمند، بازنشسته و محصل-دانشجو به عنوان گزینه کارمند در نظر گرفته شد و گزینه های بیکار و خانه دار با عنوان گزینه بدون شغل در هم ادغام شد و گزینه های کشاورز، کارگر و شغل آزاد با عنوان گزینه سایر در هم ادغام گردید). درآمد(به سه گروه کمتر از ۵۰۰ هزار، ۵۰۰ تا ۷۰۰ هزار و بیش از ۷۰۰ هزار تقسیم بندی شد که دو گزینه درآمد بین ۷۰۰ هزار تا ۱ میلیون تومان و بیش از ۱ میلیون تومان در هم ادغام گردید ). نسبت با بیمار(به پنج گروه پدر و مادر، خواهر و برادر،همسر، فرزند و سایر تقسیم بندی شد که دو گزینه پدر و مادر با هم ادغام گردید و گزینه های خواهر و برادر نیز با هم ادغام شد).
در آمار توصیفی ازفراوانی، انحراف معیار، میانگین ، بیشترین مقدار و کمترین مقدار استفاده و جهت بررسی ارتباط متغیر فشار مراقبتی با متغیرهای فردی-اجتماعی در آنالیز تک متغیره ابتدا از آزمون کولموگروف اسمیرنوف^[۵۸] جهت بررسی توزیع نرمالیتی استفاده گردید. نتیجه این آزمون نشان داد بطور کلی نمرات فشارمراقبتی از توزیع نرمال پیروی می کردند (۳۵۱/. p=). لذا جهت مقایسه میانگین این متغیر در متغیرهای کیفی دو حالته فردی-اجتماعی بیمار و مراقب از آزمون تی مستقل و چند حالته از آزمون آنالیز واریانس یک طرفه و پست هوک توکی^[۵۹] استفاده گردید. همچنین جهت بررسی ارتباط نمره فشار مراقبتی با متغیرهای کمی در صورت نرمالیتی توزیع آنها ضریب همبستگی پیرسون و در صورت عدم نرمالیتی از ضریب همبستگی اسپیرمن استفاده گردید.
جهت تعیین پیش بینی کننده های فشار مراقبتی شدید (دارد-ندارد) براساس متغیرهای فردی-اجتماعی بیمار و مراقبین از مدل رگرسیون لوجستیک و روش پیشرونده (Forward LR) استفاده گردید. روش کار بدین صورت بود که همه متغیرهایی که در آنالیز تک متغیره با P کوچکتر از ۲۵/۰ بوده اند ، وارد مدل رگرسیون لوجستیک جهت آنالیز چندگانه ارتباطی گردیدند. نتایج با ۰۵/۰=α و سطح ۱/۰Removal= در فصل ۴ آورده شده است. برای کلیه آزمونهای استنباطی )۰۵/۰(p< معنی دار در نظر گرفته شد. در ارتباط با متغیر تحصیلات مرتبط با علوم پزشکی از آنجا که تمام نمونه ها پاسخ خیر را انتخاب کرده بودند، هیچ آزمون مقایسهای انجام نشد.
ملاحظات اخلاقی:
پژوهشگر در راستای انجام پژوهش، ملاحظات اخلاقی زیر را رعایت نمود:
پژوهشگر به طور کتبی” از طریق معاونت پژوهشی به مسئولان بیمارستان رازی شهر رشت معرفی گردید و با کسب اجازه از مقامات مسئول اقدام به پژوهش حاضر نمود.
معرفی نامه به مسئولین مرکز آموزشی– درمانی رازی شهر رشت از جمله رئیس بیمارستان، مترون، سوپروایزر آموزشی و سرپرستار بخش همودیالیز ارائه و توضیحات لازم برای ضرورت انجام تحقیق داده شد.
پژوهشگر خود را به واحدهای پژوهش معرفی کرد و اهداف تحقیق را برای واحدها توضیح داد و از آنها برای انجام پژوهش اجازه گرفت.
پژوهشگر برای واحدهای مورد پژوهش توضیح داد که برای شرکت یا عدم شرکت در تحقیق کاملاً آزاد میباشند و رضایت کتبی از بیمار و مراقب اخذ نمود.
پژوهشگر به واحدهای مورد پژوهش اطمینان داد که اطلاعات کسب شده از آنها محرمانه میباشد و نام ایشان در پرسشنامه ذکر نمیشود.
پژوهشگر به مسئولین بیمارستان توضیح داد که در صورت تمایل، نتایج پژوهش در اختیارشان گذاشته خواهد شد.
فصل چهارم
یافته های پژوهش(معرفی جداول):
در این فصل نتایج مربوط به تجزیه و تحلیل داده ها در قالب۲۳ جدول و ۱ نمودار ارائه میشود. جداول ۴-۱ نشان دهندهی توزیع ویژگیهای فردی، اجتماعی واحدهای مورد پژوهش است.
جدول۷-۵ و همچنین نمودار ۱ مربوط به هدف شماره یک « تعیین شدت فشار مراقبتی بهطور کلی و به تفکیک آیتمها در مراقبین بیماران همودیالیزی » است. جدول ۵ و نمودار ۱ فشار مراقبتی واحدهای مورد پژوهش را بهطور کلی و جدول ۶ و۷ توزیع پاسخهای واحدهای مورد پژوهش برحسب گزینههای انتخاب شدهی پرسشنامهی فشار مراقبتی را به تفکیک آیتمها نشان میدهد.
جداول ۸ تا ۲۰ در ارتباط با هدف شماره ۲ « تعیین عوامل مرتبط پیشگویی کنندهی فشار مراقبتی مبتنی بر عوامل فردی- اجتماعی مراقبین بیماران همودیالیزی » تنظیم شده است و ارتباط بین عوامل فردی- اجتماعی مراقبین با فشار مراقبتی را نشان میدهد.
جداول ۲۱ و ۲۲ در ارتباط با هدف شمارهی۳ « تعیین عوامل مرتبط پیشگوییکنندهی فشار مراقبتی مبتنی بر عوامل فردی- اجتماعی بیماران همودیالیزی » تنظیم شده است و ارتباط بین عوامل فردی- اجتماعی بیماران همودیالیزی را با فشار مراقبتی نشان میدهد.
جدول ۲۳ مربوط به هدف شماره ۲ و ۳ میباشد و بیانگر عواملی است که با فشار مراقبتی مراقبین بیماران همودیالیزی ارتباط دارد.